Tout voum pa do ; tout pawoli pa pwezi
 |
Mwen kab di ou, mwen grandi sou Bèlè (Le Bel- Air). Mwen fè youn pati nan klas primè mwen nan Seminè epi youn pati nan Ecole Mixte Du Sacré Coeur. Mwen fè youn pati nan klas segondè mwen nan Centre D ’ études Secondaires, lekòl ki te sou direksyon Dr Pradel Pompilus, pwofesè Jean Claude epi Pierre Riché epi youn lòt pati nan Collège Les Humanités sou direksyon Frank Etienne. Rive nan peyi Etazini mwen te ale nan Essex County College, kote mwen te gen youn premye diplòm nan domèn lasyans. Apresa mwen te ale nan Jersey City State College, kote mwen te gen youn bakaloreya nan byoloji. Pi devan mwen te rantre Kanada, kote mwen te ale nan Université Du Quebec à Montréal, epi Université d’Ottawa, pou mwen te etidye nan domèn edikasyon jouk mwen mare youn metriz nan edikasyon. |
Mwen rantre nan peyi Etazini nan ane 1971. Fini mwen fin pran asiz mwen, mwen te kòmanse ap voye tèks an kreyòl, nan youn radyo, ki te trè popilè nan epòk la nan Nouyòk. Se te Emission L’heure haïtienne. Se gras ak kolaborasyon mwen ak ekip mesye-dam nan radyo sa a adistans, mounn nan Noujèze epi Nouyòk vin konnen gen youn mounn ki rele Kaptenn Koukourouj. Men premye fwa mwen te ekri nan youn jounal se nan jounal lekòl mwen Centre d’études Secondaires mwen te ekri. Jounal la te rele En Route. Men kòm mouvman yo te cho anndan Ayiti, pwofesè Jean Claude, younn nan direktè lekòl la, te vin fè nou kanpe reyinyon nou te konn ap fè pou nou pwodui jounal la. Lè sa a mwen te nan katriyèm segondè. Mwen sonje plizyè non kanmarad lekòl la ki te nan jounal la. Gen younn ladan yo ki mouri Nouyòk depi kèk lane.
Rezon ki fè mwen te deside kolabore nan Lè Ayisyèn an kreyòl, se paske nan ane 1960 yo mwen te konn ap suiv youn emisyon radyo ki te rele Emisyon Solèy. Emisyon sa a, se Dr Ernst Mirville, Jan Mapou, Henri-Claude Daniel ( Jan tanbou) ki te an responsab li. Se yomenm ki te louvri konpreyansyon mwen sou wòl lanng kreyòl la nan sosyete nou an.
Milantans mwen nan lanng kreyòl la vin pèmèt mwen wè kèk espas ki genyen nan travay kreyòl yo ki merite konble. Konsa, apre mwen te fin ekri Anba Lakay, mwen te vin pran eksperyans nan branch kreyòl literati a, epi mwen te devlope kèk travay pou mwen mennen travay literè nan lanng lan pi lwen.
Mwen rive Monreyal nan ane 1980. Se nan kolabore ak ekip ki te kreye Jounal Haiti Presse la mwen vin rankontre ak Julio Jean-Pierre ki limenm vin ede nou mete Sosyete Koukouy Kanada sou pye nan ane 1984. Depi dat sa a tou se te lekòl lage jouk mwen rive vin "récipiendaire" nan almanak Vil Montrél la. Calendrier mois de l’histoire des Noirs nan mwa fevriye 2003, kote yo te mete anfaz sou aktivite mwen nan kominote bò isit la ak sou wòl mwen te jwe pou lanng kreyòl la te jwenn plas li kòm lanng segonn nan kou lanng Ministè Edikasyon nan Ontaryo.
Jounen jodi a mwen ap viv nan rejyon "Gatineau-Ottawa", kote mwen ap anseye syans jeneral ak byoloji nan lekòl segondè "Gloucester" Ottawa depi 1985.
Mwen se youn mounn ki ap goumen san rete pou lanng kreyòl Ayiti a jwenn plas ki revyen li dedwa nan sosyete nou an. Pasyon mwen ak devouman mwen pou avansman epi pou fè respekte lanng kreyòl la, lanng matènèl tout Ayisyen, kòmanse depi nan ane 1971.
Mwen dwe di tou travay mwen kòm pwofesè lekòl pa anpeche mwen pataje tan lib mwen ant pwodiksyon literatè mwen epi soutni jèn yo nan travay lekòl yo ak nan anrasinman kiltirèl yo.
Mwen se youn kritik literè. Sa lakòz mwen pase nan plizyè vil nan dyaspora ayisyen an kote mwen te al prezante plizyè konferans sou lanng kreyòl Ayiti a ak sou literati li. Mwen kontribye ak travay mwen nan plizyè jounal ak revi ayisyen. Mwen se younn nan fondatè pwogram èd akademik nan "Ottawa" ak "La Société Les Samedis Littéraires nan Ottawa-Gatineau".
Mwen kolabore nan Ti gout pa tigout ( seksyon kreyòl Jounal Ayiti An Mach, ansanm ak nan Bilten Legliz Katolik nan Outawè a. Epitou mwen se manm Ekip Emisyon radyo Bouyon Rasin nan Ottawa.
Mwen piblye de liv pwezi an kreyòl:
Anba Lakay,Pwezi (1984) Edisyon Nèg Bosal.
Source: Direction des communications et du marketing du KEPKAA
Info: 514 802-0546 / kepkaa@videotron.ca / www.kepkaa.com